Mensen uitnodigen voor een aperitief, een brunch of een diner… Het gaat ons tegenwoordig niet meer zo goed af. Omdat we op onze uitgaven moeten letten, bang zijn niet goed te scoren, of gewoon liever geen pottenkijkers willen in ons privéleven. Net als andere Europeanen organiseren Belgen steeds minder etentjes bij hen thuis. Een analyse.
Een zaterdagochtend in Brussel. Maylis (39) haalt gauw wat dingetjes voor het weekend in huis. Niet voor anderen, maar voor zichzelf. Voor de tweede keer op rij heeft ze afgezien van het plan om thuis een etentje te organiseren. “Dat heb ik beslist nadat ik afgelopen winter een paar collega’s had uitgenodigd en opmerkingen kreeg over hoe klein mijn appartement was, over mijn ‘niet echt Instagrammable’ interieur, over het feit dat ik me er met een raclette makkelijk vanaf had gemaakt… Ik heb die avond echt als een koude douche ervaren en moest meer oordelen aanhoren dan wat anders, alsof ik een test moest doorstaan. Ze deden het op een plagende manier, en toch kwam het hard aan.
Een maand daarvoor had een vriend me nog — in het bijzijn van anderen — uitgelachen om mijn povere wijnkennis, toen ik de flessen wijn op tafel zette. Ik heb geen zin meer om zoveel moeite te doen en fortuinen uit te geven. Dan besteed ik het liever aan mezelf”, geeft ze een beetje wrang toe.
Mentale last
Ook Nora, een kinderverzorgster van 34, vindt het lastig als haar vrienden onverwacht binnenvallen, ook al kan ze hen verder enorm appreciëren. “Als mensen bij me thuis komen, wil ik dat alles perfect is: het huis opgeruimd, gepoetst en mooi gedecoreerd, en mijn maaltijd geslaagd. Ik ben er uren mee bezig: ik zet bloemen en kaarsen neer, schik de tafel met de juiste borden en mooie servetten… Ik geloof niet in geïmproviseerde etentjes. Het nadeel is wel dat mijn diners voor mentale last zorgen, ook omdat mijn partner er niet aan denkt om me te helpen, behalve dan om de tafel te dekken en de drankjes uit te schenken. Uitnodigingen sturen doe ik altijd met veel plezier, maar naarmate de datum nadert, voel ik de stress toenemen. Het vraagt ook een ferme investering; ik kan het me niet veroorloven om te vaak mensen uit te nodigen.” Net als Nora zeggen meer dan vier Belgen op de tien dat ze het financieel niet aankunnen om één keer per maand bij hen thuis vrienden en familie te ontvangen.
Emotionele en social erkenning
Het kan financiële zorgen oproepen, of de angst om niet te voldoen aan de verwachtingen. Je kan last hebben van de sociale druk, of gewoon geen zin hebben om mensen in je intieme thuissfeer binnen te laten. “Symbolisch kun je iemand in je privéwereld uitnodigen zien als een inwijding; het is een belangrijke stap in de ontwikkeling van een relatie. Sommige mensen ervaren het als een inbreuk, omdat ze hun huis ervaren als een toevluchtsoord, een cocon waarin ze zich beschermd voelen en die ze niet per se met iedereen willen delen”, legt psycholoog Patrick Traube uit. Hij herinnert ons er ook aan hoe belangrijk het voor iedereen blijft om door zijn community bevestigd te worden. “Mensen thuis uitnodigen vraagt dat je bepaalde angsten overwint, want het is een manier om emotioneel en sociaal erkenning te krijgen. Je geeft jezelf daarmee ook echt bloot, want je laat iets intiems van jezelf zien”, vervolgt hij.
Net dát heeft Esmeé, alleenstaande vrouw van 40, altijd al een beetje ongemakkelijk gemaakt. “Voor mij is iemand in mijn privésfeer binnenlaten bijna synoniem met me letterlijk uitkleden: ik ben bang om beoordeeld te worden en tegen te vallen. Zelfs als ik kook voor familie. Ik ben totaal geen controlefreak, en toch kan ik er niet luchtig mee omgaan. Punt is dat ik lang niet zo goed ben in het bereiden van een chic diner als mijn moeder. Ik denk ook dat ik me een beetje verplicht voel om het te doen. Ik wil iets terugdoen voor de mensen die me vaker uitnodigen; er moet toch een soort van evenwicht zijn. Maar uiteindelijk draait het toch vaak uit op een soort verplichting. Je móét op zo’n avond ook goedgezind zijn, één en al oor voor iedereen… Sociale media helpen daar niet echt bij”, geeft ze nog toe. “Daar zie je niets dan blinkende posts met prachtige tafels, stralende mensen, hippe kleren… Zelfs voor een simpele spaghetti met vriendinnen wordt de lat hoog gelegd.”
Gastvrijheid moet authentiek blijven
Volgens Patrick Traube blijft het belangrijk om dicht bij je eigen gevoel te blijven. “Je kan niet altijd ter beschikking staan van iedereen. Je moet op tijd kunnen herbronnen, cocoonen, zonder je bubbel per se met anderen te moeten delen. Mensen uitnodigen moet een bron van plezier blijven. Het mag geen verplichting worden, geen must om te scoren. Je etentje, diner of aperitiefdrankjes moet ook niet ‘geslaagd’ zijn… Maar gastvrijheid kan natuurlijk veel verschillende vormen aannemen. Je hebt geen kunstgrepen nodig om gewoon een fijne avond te hebben en een waardevol moment te delen met elkaar. Het belangrijkste is dat je authentiek kan blijven, ook al is het normaal dat je eens een goeie indruk wilt maken met een dure fles champagne of een bijzonder dessert. Maar een ongedwongen lunch kan net zo verbindend zijn”, adviseert de psycholoog.
Iets wat Maeva en Gabriel, een stel van 34 en 39, als muziek in de oren klinkt. “Dat is ook hoe wij het zien. In het weekend organiseren we soms een ontbijt, gewoon op de verlenging van onze keukentafel, en één keer per maand geven we een aperitief met hapjes in het salon. Als we een echt diner klaarmaken, vragen we iedereen een bijdrage voor de inkopen. Niemand neemt iets mee voor de gastvrouw en iedereen komt zoals hij is. Geen gedoe en niemand kleedt zich op. Het moet chill blijven, we zijn niet meer in de jaren ’80 toen je je baas of vrienden uitnodigde om ze te imponeren, zoals mijn ouders dat deden. We zijn hier niet om in competitie te gaan. Het belangrijkste ingrediënt is gezelligheid, samenzijn en bijpraten. De rest is van minder belang.”
Op zoek naar verbinding
“Het is ook niet omdat het ongedwongen mag zijn dat je er geen liefde of zorg in zou steken”, vindt de psycholoog. “Er wordt vaak gesproken over ‘jezelf geven’, maar dat meet je niet af aan de prijs van het menu of de hippe interieur. Het belangrijkste doel van dit soort uitnodigingen is dat je samen tijd doorbrengt. Een groot diner met veel mensen of zelfs een etentje met twee is niet per se verbindend. Er kan dus zeker een vermoeidheid optreden bij de gedachte om thuis te ontvangen — die vermoeidheid is typisch is voor deze tijd. Mensen van hetzelfde gezin eten niet meer altijd samen, onze leefgewoontes zijn erg veranderd en ook onze sociale contacten nemen af. Dat alles heeft zijn invloed.”
In Europa is het aantal ontmoetingsmomenten met vrienden — een snelle lunch, na het werk afspreken… — op zestien jaar tijd gehalveerd. We hebben er geen zin in en kunnen het niet meer opbrengen uit een gevoel van lusteloosheid. We zitten in een “inspanningcrisis”, zoals econoom Olivier Babeau het noemt in zijn boek. “Alle redenen die we hadden om ergens moeite voor te doen, zijn verdwenen (…). Filmpjes vervangen onze boeken, thuisleveringen vervangen het uitgaan, schermpjes vervangen onze afspraakjes (…). Een sofa en een dekentje staan nu symbool voor het ideale luie leven.” Die tendens is verergerd tijdens de pandemie, maar sluimerde al langer. We willen een makkelijker leven met minder belemmeringen en inspanningen.
Babeau omschrijft ook hoe onze sociale relaties veranderen; ook onze stiptheid gaat pijlsnel achteruit. Tel daarbij het fenomeen van de “no show” — niét komen opdagen — dat al meerdere jaren heerst, en je snapt waarom mensen twee keer nadenken voor ze gasten uitnodigen.
Is uit eten het nieuwe uitnodigen?
“Het wordt een gewoonte: er is altijd wel iemand die te laat komt of nog afbelt”, zucht Frédérique. “Daardoor is de zin om nog etentjes te organiseren me ontgaan. De teleurstelling is telkens te groot, en dan denk ik: waar doe ik het eigenlijk voor? Iedereen is zo bezig met zijn eigen leven dat sociale afspraken naar de achtergrond verschuiven. Een vriendin zei laatst dat ze niet naar mijn brunch was gekomen, omdat ze zin had om een bad te nemen. Met zo’n lastminute excuus durfden we vroeger niet aankomen — ze heeft me zelfs pas verwittigd toen mijn andere gasten al waren aangekomen en verzon niet eens een beter excuus! Ik zie dat wel vaker in mijn omgeving. Het verbaast me dus niet dat mensen minder geneigd zijn om gasten te vragen.”
“Zelf heb ik besloten om — behalve nu en dan voor een aperitiefje — niemand meer te vragen. Dan ga ik liever iets drinken in een tof café of iets eten in een restaurantje. Het is minder stresserend; je kunt makkelijker weg en kunt makkelijker afzeggen. Je hoeft geen inkopen te doen en je huis niet te poetsen. Je moet dan inderdaad minder moeite doen en dat maakt het allemaal geestelijk veel lichter. Het voorkomt culinaire of andere fiasco’s of — erger nog — spanningen en ruzies.” En zo wordt “Hapje gaan eten?” dus blijkbaar “het nieuwe uitnodigen”.
